"Η κατάθλιψη δεν είναι σημάδι αδυναμίας. Σημαίνει πως ήσουν πολύ δυνατή για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα"

Δεν ήμουν σίγουρη για το αν πρέπει να δημοσιεύσω αυτή την ανάρτηση. Έχω αρχίσει να τη γράφω και την έχω αφήσει στη μέση πολλές φορές. Αλλά κάτι με ξαναγυρνάει σε αυτήν. Κάτι με πιέζει να την ολοκληρώσω, δεν ξέρω τι... Ίσως απλά να ήθελε το χρόνο της. Όπως όλα θέλουν το χρόνο τους στη ζωή τελικά...

Νομίζω πως δεν καθόμουν να την γράψω όχι για προσωπικούς λόγους. Για επαγγελματικούς κυρίως. Δεν ξέρω κατά πόσο είναι καλό να μαθαίνει ο κόσμος τον προσωπικό αγώνα που δίνει αυτός με τον οποίο συνεργάζεται επαγγελματικά. Σκεφτόμουν πως το ρητό "τα εν οίκω μην εν δήμω" κάποιο λόγο ύπαρξης θα έχει...

Από την άλλη σκέφτηκα πως ο καθένας μας σήμερα δίνει τον προσωπικό του αγώνα με τον έναν τρόπο ή τον άλλον. Οπότε ποιος πραγματικά μπορεί να κρίνει ή να κατακρίνει τον άλλον; Είναι κανένας μας καλύτερος; 

Για κάποιο λόγο κάτι με κάνει να πιστέψω πως όταν μιλάς τόσο ανοιχτά για ένα προσωπικό σου θέμα, ενδέχεται περισσότερο να μπορείς να βοηθήσεις και άλλους που νιώθουν τα ίδια παρά να κατηγορηθείς. Μπορεί απλά να βοηθήσεις. Εμένα με βοηθούσε να διαβάζω παρόμοιες ιστορίες από ανθρώπους που ξαφνικά τους άφησαν οι δυνάμεις τους και έδωσαν τον αγώνα τους για να επανέλθουν. 

Ειδικά διαβάζοντας τη λεζάντα αυτής της φωτογραφίας, ένιωσα καλύτερα και το πήρα απόφαση: 

"Η κατάθλιψη δεν είναι σημάδι αδυναμίας. Σημαίνει πως ήσουν πολύ δυνατή για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα".

Κι αυτό ακριβώς νιώθω κι εγώ. Πως υπήρξα πολύ δυνατή για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα. Και στο τέλος λύγισα. Δεν ξέρω πραγματικά ποιο είναι το όριο του καθενός. Το δικό μου όμως το έφτασα. Με πολλούς και διάφορους τρόπους. Και βρέθηκα πλήρως ακινητοποιημένη. Εντάξει, είχα σημάδια κούρασης από καιρό, αλλά κατάφερνα και επανερχόμουν. Κι έφτασε ξαφνικά η στιγμή που δεν επανήλθα από μόνη μου. Τσάκισα... 

Τώρα συνειδητοποιώ πως η τελευταία ανάρτηση που είχα κάνει στο blog μου ήταν τον Ιούνιο του 2015. Και ήδη έλεγα πως ήμουν πολύ κουρασμένη. Και τώρα που γράφω αυτή την ανάρτηση έχουν περάσει σχεδόν 9-10 μήνες. Μεγάλο διάστημα σιωπής... Μεγάλο διάστημα κούρασης... 

Άρχισα να διαβάζω πάρα πολλά άρθρα για την κατάθλιψη. Για τα συμπτώματα, για τις αιτίες, τα φάρμακα, πόσο μπορεί να βοηθήσουν οι φίλοι και η οικογένεια αυτού που έχει κατάθλιψη, για τον αν περνάει ποτέ…

Διαπίστωνα  πως είχα τα περισσότερα σημάδια της κατάθλιψης... Το διαπίστωναν και οι γύρω μου σιγά σιγά...

Άρχισα να μην είμαι καθόλου αποδοτική στη δουλειά μου. Να μη δουλεύει το μυαλό μου. Να μην μπορώ να σηκωθώ το πρωί από το κρεβάτι. ΄Η να μην μπορώ να κοιμηθώ το βράδυ μέχρι πολύ πολύ αργά. Να μην μπορώ να συγκεντρωθώ για πάνω από μία ώρα, το πολύ. Ποιος; Εγώ; Που δούλευε το μυαλό μου με 1000 στροφές το λεπτό. Που θυμόμουν τα πάντα. Brain dead. Τίποτα. Τα βασικά και με το ζόρι. Προσπαθούσα να γράψω μία επιστολή που σε κανονικές συνθήκες θα μου έπαιρνε μισή ώρα το πολύ και κατέληγα να παιδεύομαι 5 ώρες..

Μου έλεγαν οι συνεργάτες μου για θέματα που προέκυπταν στη δουλειά και τους έλεγα: "Δεν ξέρω τι να σου πω. Δεν μπορώ να σκεφτώ τώρα. Κάνε ό,τι καταλαβαίνεις ..."

Άρχισα να μη θέλω να βγαίνω έξω. Όταν πίεζα τον εαυτό μου να βγω έξω, δεν πέρναγα καλά. Έφτασα στο σημείο να φύγω από νυχτερινό μαγαζί γιατί με έπιαναν τα κλάμματα στα καλά καθούμενα (ποιος φεύγει με κλάμματα από τα μπουζούκια;;;) Έβγαινα με φίλους και ανυπομονούσα να γυρίσω σπίτι μου ακόμα πέσω στο κρεβάτι μου να κοιμηθώ. 

Δεν μπορούσα να φάω. Τίποτα. Με το ζόρι. 

Δεν μπορούσα να κάνω τίποτα. Το μόνο που με ενδιέφερε ήταν να κοιμάμαι. Το να πάω στο σούπερ μάρκετ μου φαινόταν τουλάχιστον άθλος. Οποιαδήποτε μικρή δουλειά στο σπίτι Γολγοθάς.  

Άρχισα να φοράω μόνο μαύρα. Εγώ που απεχθανόμουν τα μαύρα. Να μην θέλω να ασχοληθώ με το τι θα φορέσω, πώς να περιποιηθώ τον εαυτό μου, πώς να βαφτώ ή να χτενιστώ.

Οι "λογικές" συμβουλές των φίλων μου "Μη στενοχωριέσαι. Σημασία έχει που είσαι καλά, που είναι το παιδί σου καλά, που πάει η δουλειά σου καλά. Όλα τα άλλα γίνονται... Τι άλλο θες;;;" δεν ήταν ικανές να με παρηγορήσουν. Οκ, νοητικά και λογικά ήξερα πως έχουν απόλυτο δίκιο. Δεν είχα το δικαίωμα να καταρρεύσω αφού έχω κι εγώ και το παιδί μου την υγεία μας και ένα σπίτι και δουλειά και φίλους. 

Η άτιμη η κατάθλιψη όμως δεν λειτουργεί έτσι... Ό,τι και να λες στη λογική μου, όσο και να συμφωνώ μαζί σου, δεν μπορώ να σταματήσω να νιώθω αυτό που νιώθω. Απλά ΔΕΝ ΜΠΟΡΩ. Δεν μπορώ να σταματήσω να κλαίω, δεν μπορώ να σταματήσω να σκέφτομαι πως η ζωή μου δεν έχει νόημα, δεν μπορώ να σταματήσω να νιώθω τα πάντα είναι μάταια, δεν μπορώ να αντιμετωπίσω την άρνηση του μυαλού μου να συνεργαστεί. Δεν είναι θέμα μυαλού. Είναι θέμα άλλων πραγμάτων που δεν αντιμετωπίζονται λογικά ... Δυστυχώς....

Το καλό σε τέτοιες περιπτώσεις που νιώθεις αδυναμία είναι πως παρουσιάζονται δίπλα σου άνθρωποι και σε βοηθάνε. Και πολλές φορές τυχαίνει να είναι και άνθρωποι τους οποίους δεν περίμενες ποτέ πως θα ήταν εκεί για σένα. Κι είναι μια τόσο ευχάριστη έκπληξη, όταν νιώθεις ότι σε έχουν εγκαταλείψει όλες σου οι δυνάμεις να εμφανίζονται εξωτερικές δυνάμεις για να σε στηρίξουν...

Αφού καμιά φορά πιστεύω ότι επίτηδες μας βγάζει λίγο off "ο Θεός", "το σύμπαν" (ή όποια τέλος πάντων δύναμη αποφασίζει ότι πρέπει να βγούμε για λίγο off...) για να μας δείξει ότι υπάρχει βοήθεια εκεί που δεν το φανταζόμαστε και δεν είμαστε όσο μόνοι νομίζουμε...

Χρωστάω ένα μεγάλο ευχαριστώ σε όλους αυτούς που στάθηκαν δίπλα μου εκεί που δεν τους περίμενα ... ξέρουν αυτοί ποιοι και τους ευχαριστώ μέσα απ' την καρδιά μου.... Οι φίλοι και οι καλοί συνεργάτες όντως τελικά φαίνονται τις δύσκολες στιγμές... "Έβαλαν πλάτη" για να κρατήσουν έναν τοίχο που κατέρρε... Όλοι μαζί και ο καθένας ξεχωριστά ... Χίλια ευχαριστώ...

Χρωστάω κι ένα μεγάλο ευχαριστώ και μια τεράστια συγνώμη συγχρόνως στην τετράχρονη Έρικα. Ευχαριστώ για την υπομονή της, τα χάδια της, την αγάπη της, την παρέα της και το γέλιο της που μου προσέφερε απλόχερα. Συγνώμη που πολλές φορές την απογοήτευσα. Που την άφησα να με βλέπει έτσι αγέλαστη και παραδομένη. Που την έφτασα να  με τραβάει από το χέρι και μου λέει "μαμά σήκω από το κρεβάτι και έλα να παίξουμε". Και με έκανε να νιώθω πως με τράβαγε η ζωή η ίδια από το χέρι και μου έλεγε "σήκω από το κρεβάτι και ζήσε ξανά"... Που χάρη σε αυτή βρήκα τη δύναμη να σηκωθώ και να συνεχίσω και να μην τα παρατήσω όλα... που ήταν το φως στο τούνελ μου..

Νομίζω πως το πήρα απόφαση να ολοκληρώσω τώρα αυτό το κείμενο γιατί τώρα νιώθω πλέον ότι είμαι καλά μετά από πολύ καιρό...  The good news is ότι τελικά μπορείς να βοηθηθείς στην κατάθλιψη... με φαρμακευτική αγωγή, ιατρική παρακολούθηση και στήριξη, με θεραπεία με άλογα (thank you hippolysis) και ανθρώπους (thank you Φαίδρα, Φρόσω, Νϊκη, Τιτίκα και άλλοι πολλοί...), με ανοχή και υποστήριξη από την οικογένεια, τους φίλους και τους συνεργάτες, με  περπάτημα στην εξοχή, με γυμναστική, με στιγμές απομόνωσης και περισυλλογής και στιγμές που είσαι κοντά σε αγαπημένους, με καλή διατροφή, με λίγη παραπάνω προσοχή στον παραμελημένο και καταπονημένο εαυτό σου...

Good news is πως άρχισε ξανά να δουλεύει το μυαλό μου. Μπορώ να κάνω πράγματα που έκανα παλιά: να παίζω με την Έρικα, να βγαίνω έξω με φίλους και γελάω και να περνάω καλά, να μπορώ και δουλεύω και να φέρνω εις πέρας απλές, καθημερινές δουλειές. Και έχω καλλιεργήσει και ένα ταλέντο που αναπτύχθηκε μέσα στις δύσκολες μέρες που καθόμουν μόνη μου στο σπίτι και που μου αρέσει πάρα πολύ...

Τα καλά νέα είναι επίσης πως το "ουδέν κακόν αμιγές καλού" ισχύει... Μέσα στην αδυναμία μου και το "κακό" που με βρήκε, άφησα χώρο σε άλλους να κάνουν πράγματα για μένα και τα έκαναν καλά...! Και με εξέπληξαν ευχάριστα. Και μου έδωσαν ιδέες και νέα ώθηση να ξεκινήσω κι εγώ νέα πράγματα...

Συνεχίζω να περπατάω και να ελπίζω λοιπόν... Η κατάθλιψη μπορεί να βοηθηθεί. Υπάρχει φως στο τούνελ.  Ίσως τελικά να μην πρέπει να μένουμε δυνατοί για τόσο καιρό ... Ίσως είναι καλό να δείχνουμε αδυναμία και να ξεκουραζόμαστε...

Για να είσαι καλή μαμά, πρέπει πρώτα ν' αγαπάς τον εαυτό σου

Προχθές που χάζευα στο facebook "έπεσα" πάνω σε μία ανάρτηση με τον τίτλο "για να είσαι καλή μαμά πρέπει πρώτα να αγαπάς τον εαυτό σου", που έχει γράψει μια άλλη μαμά blogger.

Μου κίνησε αμέσως την περιέργεια. Σαν εργαζόμενη χωρισμένη μαμά μιας τρίχρονης κόρης, πέρασα πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα από τη γέννησή της και μετά, προσπαθώντας να προλάβω να συνδυάσω - όχι με ιδιαίτερη επιτυχία ομολογώ - σπίτι, παιδί, δουλειά και φυσικά τον εαυτό μου και ζώντας με τις τύψεις πως τελικά δεν καταφέρνω να της διαθέσω αρκετό χρόνο. 

Το αποτέλεσμα ήταν πως στην προσπάθειά μου να αφιερώνω όσο περισσότερο χρόνο μπορούσα στην Έρικα, έκλεβα από το χρόνο που αφιέρωνα σε μένα. Σταμάτησα να προσέχω τον εαυτό μου αργά και σταθερά.  Σταμάτησα να κάνω όλα αυτά που μου έδιναν χαρά και φρόντιζαν τη φυσική μου κατάσταση: το χορό που λάτρευα, τις βόλτες με τα σκυλιά μου, το κολύμπι, την capoeira. Σταμάτησα τις βραδυνές εξόδους, τα θέατρα, τους απογευματινούς καφέδες με τις φιλενάδες μου, τα πολύωρα τηλεφωνήματα. Σταμάτησα να φροντίζω το ντύσιμό μου και τη εξωτερική μου εμφάνιση γενικότερα. Μην φανταστείτε πως έγινα καμία έγκλειστη ρακένδυτη στο σπίτι. Απλά όλα αυτά είχαν γίνει πλέον δευτερεύοντα μπροστά στο να περνάω περισσότερο χρόνο στο σπίτι με την Έρικα. Λογικό θα μου πείτε... μάνα έγινες ... αυτός είναι ο ρόλος σου.  Αλλά είχα καταντήσει να κάνω τα πάντα "στα κλεφτά".  Στα κλεφτά ο καφές με μία φίλη, μια βόλτα στα μαγαζιά, μια βραδινή έξοδος.

Και προφανώς δεν ήμουν καλά.  Δεν ήμουν ευχαριστημένη.  Δεν ήμουν χαρούμενη. Δε γελούσα όπως παλιά.  Δεν ήμουν ο εαυτός μου. Και ο χρόνος που αφιέρωνα τελικά στην Έρικα δεν ήταν ποιοτικός. Σερνόμουνα, δεν είχα ενέργεια, δεν είχα κέφι. Γύρναγα μεν από τη δουλειά κατευθείαν στο σπίτι, αλλά δεν είχα κουράγιο να παίξω μαζί της. Χρειαζόμουν μία ή δύο ώρες ύπνου πριν μπορέσω να κάνω ο,τιδήποτε (μην πω πως κάποιες φορές μπορεί να μην μπορούσα να σηκωθώ καθόλου από τον καναπέ που σωριαζόμουν όταν γύριζα σπίτι...). Κυκλοφορούσα με τις φόρμες και τα φαρδιά ρούχα (γιατί χωρίς καθόλου γυμναστική όσο διατροφή και να προσπαθείς να κάνεις, δεν έχεις αποτελέσματα... εξακριβωμένο!) , άβαφη (πάνε οι παλιές καλές εποχές που δεν έβγαινα από το σπίτι αν δεν ήμουν "υπερπαραγωγή") και με απεριποίητο νύχι και μαλλί και πρέπει να ομολογήσω πως δεν ήμουν η χαρά της ζωής. Και το χειρότερο απ΄ όλα: άρχισα το κάπνισμα! Εγώ που μπορεί να κάπνιζα ένα τσιγάρο το τρίμηνο, έτσι για το χαβαλέ, άρχισα να καπνίζω με μανία.

Κάποια στιγμή άρχισα πλέον να το νιώθω έντονα πως έχω παραμελήσει τη Νατάσσα. Και άρχισα να συνειδητοποιώ πως μια μαμά που παραμελεί και δεν αγαπάει τον εαυτό της, δεν είναι μια τόσο καλή μαμά τελικά.

Η αγαπημένη μου φίλη ψυχολόγος-ψυχοθεραπεύτρια Φαίδρα Λογοθέτη λέει πάντα στις ομιλίες που κάνει σε μαμάδες, πως οι μαμάδες πρέπει να κάνουμε στη ζωή μας, αυτό που μας λένε πως πρέπει να γίνεται στα αεροπλάνα σε περίπτωση κινδύνου, που πέφτουν οι μάσκες οξυγόνου: Πρέπει πρώτα να βάλει ο ενήλικας τη μάσκα οξυγόνου και στη συνέχεια να τη βάλει στο παιδί.  Γιατί αν ο ενήλικας δεν είναι καλά, δεν θα μπορέσει ούτε το παιδί να βοηθήσει...

Άρχισα σιγά-σιγά να το καταλαβαίνω και η ίδια πως έπρεπε κάτι να κάνω, να αρχίσω να φροντίζω ξανά εμένα, να αγαπάω εμένα για να γίνω η μαμά που η Έρικα θα ήθελα να έχει για πρότυπο και όχι μια κουρασμένη και παραμελημένη μαμά/επιχειρηματίας.

Ξεκίνησα με μία σημαντικότατη αλλαγή στη διατροφή μου, η οποία προκάλεσε αυτό που είχα περισσότερο ανάγκη για να κάνω την αρχή που χρειαζόμουν: άρχισα να έχω επιτέλους ΕΝΕΡΓΕΙΑ. Σταμάτησα να σέρνομαι από τη δουλειά στο σπίτι και να χρειάζομαι να ξεκουραστώ δυο ώρες πριν μπορέσω να κάνω ο,τιδήποτε. 

Η αύξηση αυτή της ενέργειάς μου με ώθησε να ξεκινήσω λίγο λίγο να περπατάω (γιατί πλέον άρχισα να αντέχω να περπατάω!) Με παρακίνηση της αγαπημένης μου φίλης (μαμάς επίσης) - με σαφώς περισσότερη ενέργεια από εμένα (thank you Μίνα!!!) - άρχισα να περπατάω 2 φορές την εβδομάδα.  Στη συνέχεια, νιώθοντας όλο και καλύτερα με το περπάτημα, πήρα τη μεγάλη απόφαση να δοκιμάσω τις δυνάμεις μου και στο κολύμπι, που το είχα παρατήσει αρκετά χρόνια πριν την έλευση της Έρικας. Πήγα στο κολυμβητήριο διστακτικά.  "Θα κάνω δοκιμαστικά μία φορά και μετά θα σας πω αν θα γραφτώ", τους δήλωσα. Είχα την αίσθηση πως θα πέσω στο νερό και με το ζόρι θα πάω από την μία άκρη της πισίνας στην άλλη.  Και, ω του θαύματος, την πρώτη κιόλας αυτή φορά κατάφερα να κολυμπήσω 1000 μέτρα. Παρότι κάπνιζα και παρότι το είχα παρατήσει τόσα χρόνια! 

Δεν μπορώ να σας περιγράψω πόση ενέργεια ένιωθα μετά το κολύμπι! Πέταγα! Εκεί που νόμιζα πως θα σερνόμουν γύρναγα σπίτι και έκανα 10 διαφορετικά πράγματα με την Έρικα. Πράγματα που πριν δεν είχα διανοηθεί πως θα μπορούσα να κάνω.

Η αρχή είχε γίνει... Κανόνισα να πηγαίνω σταθερά στο κολυμβητήριο 2 φορές την εβδομάδα και τουλάχιστον άλλες δύο να περπατάω. Και για να μη νιώθω πως ξεκλέβω χρόνο από αυτόν που θα διέθετα στην Έρικα, άρχισα να την παίρνω κι αυτήν μαζί μου στο περπάτημα. Δεν φανταζόμουν πως θα της άρεσε... Κι όμως το λάτρεψε! Παρότι διαμαρτυρήθηκε στην αρχή "εγώ δεν κάθομαι στο καρότσι, δεν είμαι μωρό!", στη συνέχεια της βόλτας στρογγυλοκάθησε στο καρότσι της και τώρα κάποιες φορές περπατάμε παρεούλα. Κάποιες φορές περπατάμε και με τη Μίνα και με τη Φαίδρα (οπότε συνδυάζουμε τα πράγματα και συζητάμε αυτά που θα λέγαμε στον καφέ, περπατώντας!) Με αυτό τον τρόπο είμαστε όλες ευχαριστημένες... (Μικρό μυστικό: Με μία εφαρμογή του κινητού μου μέτραγα τα χιλιόμετρα που έκανα κάθε φορά στο κινητό μου καθώς και πόσες θερμίδες καίω. Αυτή η εφαρμογή "ανέβαζε" κάθε φορά μετά το τέλος της "προπόνησης" τα αποτελέσματα αυτά στη σελίδα μου στο Facebook.  Το είδαν κάποιες άλλες φίλες μου και με ρώτησαν αν μπορούμε να περπατάμε παρέα. Άρα, βρήκα κι άλλη παρέα!!!)

Αποφάσισα πως το να μένω κάθε βράδυ μόνη μου στο σπίτι βλέποντας τηλεόραση δεν ήταν το καλύτερο ούτε για την κοινωνική μου ζωή ούτε για την αυτοπεποίθησή μου. Και τελικά δεν προσέφερα τίποτα ουσιαστικό και στην Έρικα που, αυτές τις ώρες, κοιμάται. Οπότε άρχισα δειλά-δειλά να βγαίνω με φίλες μου για κανένα φαγητό, ποτό, σινεμά ή θέατρο (τη μεγάλη μου αγάπη...). Surprise!!! Υπάρχει ζωή εκεί έξω την ώρα που εγώ κάθομαι μέσα και κλαίω τη μοίρα μου ...

Επίσης, άρχισα να προσέχω περισσότερο την εξωτερική μου εμφάνιση. Λίγο τα νύχια, λίγο τα μαλλιά, λίγο το βάψιμο, λίγο το πιο προσεγμένο ντύσιμο ... όλα έκαναν τη δουλειά τους.  

Άρχισα τις προσπάθειες να κόψω και το κάπνισμα. Εδώ δεν είχα ιδιαίτερη επιτυχία, το ομολογώ. Παρότι το πέτυχα για λίγο καιρό, "ξανακύλησα" σχετικά σύντομα... Υπόσχομαι πως θα τη συνεχίσω κι αυτή την προσπάθεια πάντως! Μου βγήκε πιο δύσκολο από όσο περίμενα...Πάντως όσο καιρό το είχα κόψει, ένιωθα, αν μη τι άλλο, μια απίστευτη αίσθηση ελευθερίας από την τρομερή σκλαβιά του "πρέπει να βγω έξω να καπνίσω ΤΩΡΑ, αλλιώς θα σας δείρω όλους!!!"

Ηθικόν δίδαγμα: Το να φροντίζουμε τον εαυτό μας είναι εξίσου σημαντικό με το να φροντίζουμε τα παιδιά μας.  Όσο δύσκολο και ακατατόρθωτο να μας φαίνεται (που φαντάζομαι πως οι "νέες" μαμάδες κατανοούν απολύτως τι εννοώ) πρέπει να βρούμε τον τρόπο να εντάξουμε στην καθημερινότητά μας δραστηριότητες που θα κάνουν ΕΜΑΣ να νιώθουμε καλά. Και ευχαριστημένες μαμάδες έχουν ευχαριστημένα, ήρεμα και συνεργάσιμα παιδιά...

(Εγώ συνεχίζω ακάθεκτη πάντως.  Επόμενος στόχος το κάπνισμα, το υπόσχομαι!)